Porady prawne

Dni wolne od pracy 2023

7 min czytania

Wydłużony urlop rodzicielski, dodatkowy urlop opiekuńczy na dziecko, rodzica czy innego członka rodziny oraz dni wolne od pracy w związku z działaniem siły wyższej – poznaj najważniejsze zmiany w przepisach.

16.05.2023

Spis treści:

    1. Dni wolne od pracy w 2023 r. – nowe przepisy
    2. Urlop rodzicielski dla ojca
    3. Urlop opiekuńczy
    4. Dni wolne od pracy w związku z działaniem siły wyższej
    5. Nie tylko urlop rodzicielski – elastyczny czas pracy dla rodziców
    6. Podsumowanie

Streszczenie:

Nowe przepisy wprowadzają dni wolne od pracy, mające na celu ułatwienie zadbania o work-life balance. W związku z tym urlopy macierzyńskie i rodzicielskie będą dłuższe, jeśli także ojcowie zdecydują się na opiekę nad dzieckiem. W ten sposób można otrzymać aż dwa dodatkowe miesiące. Nowością jest też bezpłatny, 5-dniowy urlop opiekuńczy na rodzica, dziecko czy innego domownika. Rząd przewidział też dni wolne od pracy w związku z działaniem siły wyższej, uniemożliwiającej pracownikowi dotarcie do pracy, jak awaria samochodu, zalanie mieszkania czy omdlenie dziecka w szkole. Wsparcie dla rodziców ma zapewnić nie tylko urlop macierzyński i rodzicielski, ale też elastyczny czas pracy dla osób wychowujących dzieci do lat ośmiu.

Dni wolne od pracy w 2023 r. – nowe przepisy

Nowelizacja Kodeksu pracy z dnia 9 marca 2023 r. oraz innych ustaw ogłoszona w dniu 4 kwietnia 2023 r. ma wejść w życie 26 kwietnia 2023 r.  Ma ona za zadanie ułatwić znalezienie balansu między życiem zawodowym a prywatnym. W tym celu pomocne mogą okazać się dodatkowe dni wolne od pracy.

Najważniejsze zmiany to:

  1. Wydłużony urlop rodzicielski o dodatkowe dwa miesiące,
  2. bezpłatny 5-dniowy urlop opiekuńczy w związku z chorobą domownika lub członka najbliższej rodziny,
  3. 2 dni wolne od pracy z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych,
  4. elastyczny czas pracy dla rodziców dzieci do ósmego roku życia.

Urlop rodzicielski dla ojca

Nowe regulacje w Kodeksie pracy wydłużają również urlop rodzicielski. Do niedawna było to 32 tygodnie w przypadku jednego dziecka oraz 34, jeśli pracownik ma dwójkę lub więcej dzieci.

Obecnie przysługuje mu 41 tygodni w przypadku jednego dziecka oraz do 43 tygodni dla większych rodzin.

Jednak w praktyce jest to rozwiązanie dedykowane ojcom i prawa tego nie można przenieść na drugiego z rodziców. Oznacza to, że te dwa dodatkowe miesiące przysługują rodzinie wyłącznie, jeśli oboje rodzice zdecydują się wziąć dni wolne od pracy.

Przy okazji, warto zauważyć, że skrócono czas, w którym ojcom przysługują z tego tytułu dni wolne od pracy – wnioski o urlop rodzicielski można składać tylko w okresie 12 miesięcy od dnia urodzenia dziecka.

Te dodatkowe tygodnie będą płatne w wysokości 70% podstawy wymiaru.

Szukasz pracownika? Sprawdź ofertę dlafirm.pracuj.pl, aby łatwo i szybko znaleźć kandydatów o poszukiwanym profilu.

Urlop opiekuńczy

Nowością jest także urlop opiekuńczy w wymiarze 5 dni, w celu zapewnienia wsparcia członkowi rodziny lub innemu domownikowi, który wymaga opieki z powodu istotnych względów medycznych.

Za członka rodziny w myśl prawa uważa się:

  • syna lub córkę,
  • rodzica,
  • małżonka.

Pracownik we wniosku o urlop opiekuńczy wskazuje:

  • imię i nazwisko osoby, która wymaga opieki,
  • przyczynę konieczności zapewnienia osobistej opieki,
  • stopień pokrewieństwa.

Podczas tego urlopu pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia.

Dni wolne od pracy w związku z działaniem siły wyższej

Pracownikowi przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie z pracy w wymiarze 2 dni albo 16 godzin z powodu działania siły wyższej. Takie zwolnienie przeznaczone jest na sytuacje, w których niezbędna jest natychmiastowa obecność pracownika w związku z pilnymi sprawami rodzinnymi, spowodowanymi chorobą lub wypadkiem.

Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w wysokości połowy stawki godzinowej czy dniówki.

W przypadku pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, zwolnienie to udziela się w wymiarze proporcjonalnym do zatrudnienia, przyjmując jednocześnie, że niepełną godzinę zwolnienia od pracy zaokrągla się w górę do pełnej godziny.

Przepisy nie definiują pojęcia siły wyższej, jednak uważa się, że zdarzenie musi spełnić następujące warunki:

  • być niemożliwe do przewidzenia,
  • stanowić zdarzenie zewnętrzne, a zatem nie wydarzyć się jako konsekwencja działań pracownika.

Przykładami takiego wydarzenia są na przykład:

  • zalany sufit w mieszkaniu przez nieszczelne rury u sąsiada,
  • zepsuty samochód, który dał o sobie znać dopiero podczas wyjazdu do pracy,
  • dziecko, które zemdlało w szkole,
  • zwolniony w ostatniej chwili termin wizyty lekarskiej.

Nie tylko urlop rodzicielski – elastyczny czas pracy dla rodziców

Nowa ustawa promuje także elastyczną organizację czasu pracy, w myśl której pracownik, wychowujący dziecko, do ukończenia przez nie 8. roku życia, może złożyć wniosek o dostosowaną do potrzeb rodziny organizację pracy, typu:

  • pracę zdalną,
  • przerywany czas pracy,
  • skrócony tydzień pracy,
  • system pracy weekendowej,
  • system ruchomego czasu pracy,
  • indywidualny czas pracy,
  • obniżenie wymiaru czasu pracy.

Wniosek składa się najpóźniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem korzystania z elastycznej organizacji pracy.

Podsumowanie

W kwietniu 2023 r. wchodzą w życie przepisy, ułatwiające pracownikom zadbanie o życie rodzinne, jak urlop rodzicielski dla ojca. Pracownicy skorzystać będą mogli z dwóch dodatkowych miesięcy po urodzeniu dziecka, jeżeli oboje rodzice zdecydują się wziąć dni wolne od pracy. Dłuższy urlop macierzyński i rodzicielski to nie jedyny ukłon w stronę osób zajmujących się małymi dziećmi. Nowością jest także elastyczny czas pracy dla rodziców dzieci poniżej ósmego roku życia. Kolejne dwa dni wolne od pracy w 2023 roku należy przyznać pracownikowi w sytuacjach działania siły wyższej, czyli nagłej awarii czy wypadku członka rodziny. Ostatnim rozwiązaniem jest 5-dniowy bezpłatny urlop opiekuńczy, przeznaczony na wsparcie w chorobie najbliższego członka rodziny albo innego domownika.
 

Artykuł został przygotowany we współpracy z radcą prawnym z Kancelarii Prawa Pracy Wojewódka i Wspólnicy.
Wojewódka i Wspólnicy Kancelaria Prawna


Treść artykułu została zamieszczona jedynie w celach informacyjnych i nie stanowi ani nie może zastąpić profesjonalnej porady prawnej. Wszystkie artykuły są aktualne jedynie w dniu ich opracowania. Należy zauważyć, że tego typu informacje szybko mogą stać się nieaktualne. Nie należy podejmować jakichkolwiek działań na podstawie informacji umieszczonych na niniejszej stronie bez uprzedniego zasięgnięcia porady prawnej.

50% rabatu na pierwsze ogłoszenie o pracę

Czytaj również

Kontrola trzeźwości pracowników 2023

6 min czytania

Najniższa krajowa w 2023 roku

7 min czytania

Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych – najważniejsze informacje w pytaniach i odpowiedziach

7 min czytania