Porady prawne

Kontrola trzeźwości pracowników 2023

6 min czytania

Zdarza się, że pracodawca podejrzewa pracownika o stawienie się na stanowisku po spożyciu alkoholu. Co może wtedy zrobić? Nowe przepisy umożliwiają sprawdzenie trzeźwości pracownika, jednak należy pamiętać o kilku wymogach. Sprawdź, jak powinno wyglądać badanie trzeźwości zatrudnionego oraz wobec kogo może zostać przeprowadzone.

16.05.2023

Spis treści:

    1. Kontrola trzeźwości w pracy – co mówią nowe przepisy?
    2. Kontrola trzeźwości – jak ją wprowadzić?
    3. Badanie trzeźwości w pracy – kto może być objęty kontrolą?
    4. Kontrola trzeźwości w pracy – jakie prawa ma pracownik?
    5. Jakie obowiązki ciążą na pracodawcy przy przeprowadzaniu badania trzeźwości w pracy?
    6. Jakie są konsekwencje, jeśli badanie trzeźwości pracownika wypadnie negatywnie?
    7. Podsumowanie

Streszczenie:

Kontrola trzeźwości jest dopuszczalna, jeśli stan pracownika naraża jego zdrowie lub życie, wpływa na bezpieczeństwo innych osób w zespole albo może doprowadzić do utraty bądź zniszczenia mienia. Badanie trzeźwości pracownika powinno odbyć się z poszanowaniem jego godności i za pomocą sprzętu, który nie wymaga laboratorium. Odpowiednie przyrządy powinny posiadać ważny certyfikat. Dodatkowo, w procedurze powinny brać udział osoby należące do związku zawodowego, a na prośbę zatrudnionego za sprawdzenie trzeźwości pracownika może być odpowiedzialna policja.

Kontrola trzeźwości w pracy – co mówią nowe przepisy?

W 2023 r. w życie weszły nowe przepisy regulujące sprawdzanie trzeźwości w pracy. Zezwalają one na sprawdzenie trzeźwości pracownika, jeżeli jest to niezbędne do:

  • zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób,
  • ochrony mienia.
Kodeks pracy jednocześnie wymaga od pracodawców, by badanie trzeźwości pracownika odbywało się z poszanowaniem jego godności oraz innych dóbr osobistych.

Kontrola trzeźwości – jak ją wprowadzić?

Sprawdzenie trzeźwości pracownika powinno zostać opisane w:

  • układzie zbiorowym pracy,
  • regulaminie pracy,
  • obwieszczeniu (jeśli pracodawca nie jest zobowiązany do ustalenia regulaminu pracy).

Przed przystąpieniem do badania trzeźwości w pracy:

  1. wymień grupy pracowników objętych kontrolą trzeźwości,
  2. zdecyduj, w jaki sposób będzie ona przeprowadzana,
  3. wskaż rodzaj urządzenia wykorzystywanego do kontroli,
  4. określ czas i częstotliwość jej przeprowadzania.

Badanie trzeźwości w pracy – kto może być objęty kontrolą?

Sprawdzenie trzeźwości pracownika jest możliwe zarówno w przypadku pracowników zatrudnionych na umowę o pracę, jak i zleceniobiorców czy nawet osób wykonujących swoje obowiązki na podstawie umowy o dzieło, jeżeli ich praca jest organizowana przez pracodawców.

Kontrola trzeźwości w pracy – jakie prawa ma pracownik?

Aby sprawdzenie trzeźwości pracownika odbyło się w zgodzie z prawem, należy upewnić się, że spełnione zostaną poniższe warunki:

  • Jeśli u pracodawcy działają organizacje związkowe, badanie trzeźwości pracownika powinno odbyć się w ich obecności.
  • Kontrola trzeźwości obejmuje badanie przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego za pomocą urządzenia posiadającego ważny dokument potwierdzający jego kalibrację lub wzorcowanie.
  • Pracownik ma prawo żądać, aby kontrola trzeźwości została przeprowadzona przez policję lub inny uprawniony organ.

Jakie obowiązki ciążą na pracodawcy przy przeprowadzaniu badania trzeźwości w pracy?

Informacje o wyniku badania trzeźwości w pracy umieszcza się w aktach osobowych pracownika tylko w przypadku, gdy jest to niezbędne do zapewnienia ochrony dóbr i przechowuje się je tam nie dłużej niż przez rok.

Inaczej ma się sytuacja w przypadku zastosowania wobec pracownika kary. Pracodawca zachowuje wtedy informacje o badaniu do czasu uznania kary za niebyłą, a jeśli przeprowadzone badanie stanowi dowód w postępowaniu prawnym, trzeba dokumentację zachować do momentu prawomocnego zakończenia postępowania.

Jakie są konsekwencje, jeśli badanie trzeźwości pracownika wypadnie negatywnie?

Przepisy rozróżniają dwa poziomy wpływu alkoholu na osobę:

  • stan po spożyciu alkoholu – zawartość alkoholu w organizmie wynosi od 0,2‰ do 0,5‰ alkoholu we krwi albo obecność w wydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm3,
  • stan nietrzeźwości – zawartość alkoholu w organizmie wynosi powyżej 0,5‰ alkoholu we krwi albo obecność powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza.

Pracodawcy nie wolno dopuścić do pracy osoby:

która posiadała w wydychanym powietrzu powyżej 0,1 mg alkoholu w 1 dm3,

  • wobec której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stawiła się do pracy w stanie po spożyciu alkoholu, nawet jeśli nie zostało to potwierdzone testem,
  • która spożywała alkohol w czasie pracy.

Konieczne jest przy tym poinformowanie pracownika o przyczynie niedopuszczenia go do wykonywania swoich obowiązków.

Przebywanie przez pracownika w firmie w stanie po spożyciu alkoholu lub nietrzeźwości może wiązać się z użyciem środków dyscyplinujących przez pracodawcę, takich jak:

Pracodawca ma podobne uprawnienia w przypadku pracowników, których podejrzewa o zażycie środków działających podobnie do alkoholu, jak opioidy, amfetamina i jej analogi oraz kokaina.

W szczególności nowe regulacje skierowane są do zawodowych kierowców czy osób kierujących ruchem.

Podsumowanie

Kontrola trzeźwości w pracy ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa pracownikom i osobom postronnym oraz ochronę mienia. Nowe przepisy zezwalają na jej przeprowadzenie w firmie pod warunkiem, że uszanowana zostanie godność zatrudnionego. Sprawdzanie trzeźwości w pracy należy opisać w regulaminie zakładowym. Pracownik może domagać się, by kontrola trzeźwości została wykonana przez policję oraz w obecności związku zawodowego, jeżeli taki w firmie funkcjonuje. Poza alkoholem, badanie trzeźwości pracownika służy też wyeliminowaniu możliwości spożywania innych substancji zmieniających świadomość.

 

Artykuł został przygotowany we współpracy z radcą prawnym z Kancelarii Prawa Pracy Wojewódka i Wspólnicy.
Wojewódka i Wspólnicy Kancelaria Prawna


Treść artykułu została zamieszczona jedynie w celach informacyjnych i nie stanowi ani nie może zastąpić profesjonalnej porady prawnej. Wszystkie artykuły są aktualne jedynie w dniu ich opracowania. Należy zauważyć, że tego typu informacje szybko mogą stać się nieaktualne. Nie należy podejmować jakichkolwiek działań na podstawie informacji umieszczonych na niniejszej stronie bez uprzedniego zasięgnięcia porady prawnej.

50% rabatu na pierwsze ogłoszenie o pracę

Czytaj również

Dni wolne od pracy 2023

7 min czytania

Najniższa krajowa w 2023 roku

7 min czytania

Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych – najważniejsze informacje w pytaniach i odpowiedziach

7 min czytania