Porady prawne

Limit nadgodzin w roku 2023

6 min czytania

Przewoźnik spóźnił się z dostawą? Marudny klient nie pozwolił się wyprosić z baru? A może wystąpiła awaria systemu? Każdemu pracodawcy może się zdarzyć, że potrzebuje zatrzymać pracowników na dłużej, niż to przewiduje ich kontrakt. Kodeks pracy wyznacza jednak limit nadgodzin w roku kalendarzowym. Ile on wynosi w 2023 r. i jakie zmienne należy wziąć pod uwagę?

30.12.2022

Spis treści:

  1. Kiedy można poprosić pracownika, by wyrobił nadgodziny?
  2. Jaki jest limit nadgodzin w roku 2023?
  3. Jak wyliczyć limit nadgodzin w roku 2023?
  4. Ile trzeba pracownikowi zapłacić za nadgodziny?
  5. Podsumowanie

Streszczenie:

Istnieje wiele zmiennych, które wpływają na limit nadgodzin w roku. Kodeks pracy zakłada, że z reguły pracownik nie powinien pracować więcej niż 150 godzin ponad ustalony wymiar czasu pracy w roku kalendarzowym. Wyjątkiem są tu awarie czy akcje ratunkowe. Co więcej, w umowie o pracę czy regulaminie zakładowym można zastrzec wyższy limit nadgodzin. Musi on jednak uwzględniać nadgodziny wyrobione u poprzedniego pracodawcy w tym samym roku kalendarzowym. Trzeba również pamiętać, że nadgodziny nie mogą naruszać prawa pracownika do 11 nieprzerwanych godzin odpoczynku w ciągu doby.

Kiedy można poprosić pracownika, by wyrobił nadgodziny?

Co do zasady, czas pracy nie może wynosić więcej niż:

  • 8 godzin na dobę,
  • 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy.

Jednak w szczególnych przypadkach może dojść do przekroczenia przepisowych norm.

Za nadgodziny uważa się pracę ponad obowiązujące pracownika normy, czyli u osób zatrudnionych na pół etatu będzie to powyżej 20 godzin.

Nie zawsze można domagać się od pracownika, by został w pracy po godzinach. Takie rozwiązanie dopuszczalne jest wyłącznie:

  • w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej,
  • w celu ochrony mienia lub środowiska,
  • w przypadku awarii,
  • w sytuacji szczególnych potrzeb pracodawcy.

Warto pamiętać, że za nadgodziny nie są uznawane godziny „odpracowywane” przez pracownika, w ramach jego wyjścia pozasłużbowego z pracy.

Jaki jest limit nadgodzin w roku 2023?

Kodeks pracy wprowadza limit 48 godzin tygodniowo, nawet w konieczności prowadzenia akcji ratowniczej.

Przepisy podają też, że liczba godzin nadliczbowych przepracowanych ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy nie może przekroczyć 150 godzin w ciągu roku kalendarzowego.

Ustawodawca dopuścił jednak możliwość ustalenia w regulaminie pracy albo w umowie o pracę innego limitu godzin nadliczbowych w roku kalendarzowym niż te 150 godzin.

Jak wyliczyć limit nadgodzin w roku 2023?

Szczególne wątpliwości budzi zakres dopuszczalnego podwyższenia limitu nadgodzin w roku. Dzieje się tak, ponieważ przepis wprowadzający to udogodnienie dla pracodawców nie wprowadza maksymalnej granicy.

Należy jednak zwrócić uwagę na to, że nawet praca w godzinach nadliczbowych nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku, czyli 11 nieprzerwanych godzin w każdej dobie pracy.

Tym samym pracownik, którego rozkład czasu pracy przewiduje 8-godzinną dobę, będzie mógł wykonywać 5 nadgodzin.

Biorąc pod uwagę dobowe i tygodniowe ograniczenia, maksymalnie można zatem zlecić pracownikowi dodatkowe 416 godzin w ciągu roku.

Liczba ta może się zmienić po uwzględnieniu okresów urlopu pracowniczego oraz usprawiedliwionej nieobecności pracownika (zwolnienie lekarskie).

Jeśli więc od liczby tygodni w roku odejmie się liczbę tygodni przysługującego urlopu wypoczynkowego (5 tygodni przy przysługujących 26 dniach urlopu), to roczny limit nadgodzin spadnie do 376 godzin.

Co więcej, w godzinach nadliczbowych trzeba uwzględnić okresy pracy u poprzedniego pracodawcy w danym roku kalendarzowym.

Oznacza to, że w przypadku nadgodzin nie można polegać wyłącznie na suchych wyliczeniach, ale trzeba na bieżąco monitorować zmieniające się limity, dostosowane do sytuacji pracownika.

Ile trzeba pracownikowi zapłacić za nadgodziny?

Za godziny nadliczbowe pracownik otrzymuje dodatek finansowy. Jeśli jego wysokość nie została ustalona w umowie o pracę, to wynosi on 60% wynagrodzenia.

  1. Inaczej rozliczana jest też stawka godzinowa. Należy ją podnieść o:
  1. 100% wynagrodzenia, gdy nadgodziny przypadają:
    1. w nocy (z reguły pomiędzy 21:00 a 7:00, ale pracodawca może w umowie lub regulaminie zakładowym wybrać tylko 8-godzinny przedział pomiędzy tymi godzinami);
    2. w niedziele i święta niebędące zwykle dla pracownika dniami pracy;
    3. w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto.
  2.  50% wynagrodzenia za pracę w pozostałych dniach.

Podsumowanie

Jest wiele czynników, które należy wziąć pod uwagę, aby wyliczyć limit nadgodzin w roku. Kodeks pracy podaje, że liczba ta nie powinna przekroczyć 150 godzin w roku kalendarzowym, chyba że zostanie to inaczej ustalone w umowie o pracę lub regulaminie zakładowym. Należy jednak uwzględnić okresy pracy u poprzedniego pracodawcy w tym samym roku kalendarzowym. Co więcej, trzeba pamiętać, że nadgodziny nie zwalniają pracodawcy z zapewnienia pracownikowi ustawowego odpoczynku w wysokości 11 nieprzerwanych godzin w ciągu doby. Godziny nadliczbowe nie mogą też być motywowane dowolnymi pobudkami, ale powinny wynikać ze szczególnych potrzeb firmy lub sytuacji awaryjnych.

 

Artykuł został przygotowany we współpracy z radcą prawnym z Kancelarii Prawa Pracy Wojewódka i Wspólnicy.
Wojewódka i Wspólnicy Kancelaria Prawna


Treść artykułu została zamieszczona jedynie w celach informacyjnych i nie stanowi ani nie może zastąpić profesjonalnej porady prawnej. Wszystkie artykuły są aktualne jedynie w dniu ich opracowania. Należy zauważyć, że tego typu informacje szybko mogą stać się nieaktualne. Nie należy podejmować jakichkolwiek działań na podstawie informacji umieszczonych na niniejszej stronie bez uprzedniego zasięgnięcia porady prawnej.

50% rabatu na pierwsze ogłoszenie o pracę

Czytaj również

Miejsce wykonywania pracy w ogłoszeniu i umowie o pracę

6 min czytania

Dodatek za godziny nocne w 2023 roku

5 min czytania

Zezwolenie na pracę – przewodnik pracodawcy

8 min czytania