Porady

Posiłki regeneracyjne dla pracowników – przepisy

6 min czytania

W związku z cyklicznymi falami upałów warto przypomnieć o konieczności zapewnienia pracownikom posiłków i napojów profilaktycznych, określanych potocznie jako napoje i posiłki regeneracyjne. Dowiedz się, kiedy pracodawca ma obowiązek dostarczenia posiłków regeneracyjnych i jak je rozliczać.

16.08.2022

Spis treści:

  1. Jakie przepisy regulują obowiązek zapewnienia posiłków regeneracyjnych?
  2. Skąd wiadomo, ile energii zużywa pracownik na danym stanowisku?
  3. Posiłek regeneracyjny – co powinien zawierać?
  4. Kiedy pracownikowi przysługują napoje inne niż energetyczne?
  5. Posiłki regeneracyjne a VAT – jak to rozliczyć?
  6. Podsumowanie

Streszczenie: 

Nałożony na pracodawcę obowiązek zapewnienia posiłku regeneracyjnego związany jest z wysiłkiem fizycznym pracownika albo pełnieniem obowiązków w szczególnie trudnych warunkach. Są to głównie niskie lub wysokie temperatury. Dodatkowo, pracownicy powinni mieć dostęp do napojów profilaktycznych przez całą zmianę roboczą w ilości zaspokajającej ich potrzeby. Posiłki regeneracyjne nie mają określonego menu, ale muszą zawierać około 1000 kalorii, przynajmniej 50% węglowodanów, 30% tłuszczów i 15% białek. Nie wolno wypłacić pieniężnego ekwiwalentu za posiłki regeneracyjne, ale można dostarczyć pracownikowi składniki do samodzielnego ugotowania potrawy.

Jakie przepisy regulują obowiązek zapewnienia posiłków regeneracyjnych?

Zobowiązanie pracodawcy do zapewnienia napojów i posiłków regeneracyjnych wynika z art. 232 Kodeksu pracy oraz rozporządzenie w sprawie posiłków profilaktycznych. Obowiązek ten podlega pod zapewnienie przez pracodawcę bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Zgodnie z Kodeksem pracy, pracodawca ma zapewnić pracownikom odpowiednie posiłki nieodpłatnie. 

Kiedy przysługuje posiłek regeneracyjny według rozporządzenia Rady Ministrów z 28.05.1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów?

  1. przy wysiłku fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej wydatek energetyczny powyżej 2000 kcal u mężczyzn i powyżej 1100 kcal u kobiet,
  2. przy wysiłku fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej wydatek energetyczny powyżej 1500 kcal u mężczyzn i powyżej 1000 kcal u kobiet, jeśli praca wykonywana jest w pomieszczeniach zamkniętych, w których utrzymuje się stale temperatura poniżej 10⁰C lub wskaźnik obciążenia termicznego (WBGT) wynosi powyżej 25⁰C,
  3. przy wysiłku fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal u mężczyzn i powyżej 1000 kcal u kobiet, wykonywanym na otwartej przestrzeni w okresie 1 listopada – 31 marca,
  4. podczas pracy pod ziemią,
  5. przy usuwaniu skutków klęsk żywiołowych i innych zdarzeń losowych.

Z kolei, obowiązek zapewnienia dostępu do napojów (odpowiednio zimnych lub gorących) przysługuje pracownikom zatrudnionym:

  1. w warunkach gorącego mikroklimatu, charakteryzującego się wartością wskaźnika obciążenia termicznego (WBGT) powyżej 25°C,
  2. w warunkach mikroklimatu zimnego, charakteryzującego się wartością wskaźnika siły chłodzącej powietrza (WCI) powyżej 1000,
  3. przy pracach na otwartej przestrzeni przy temperaturze poniżej 10°C lub powyżej 25°C,
  4. przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet,
  5. na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28°C.
Niedopełnienie powyższych przepisów może doprowadzić do powstania odpowiedzialności wykroczeniowej (art. 283 § 1 k.p.), a nawet karnej z tytułu narażenia pracownika na niebezpieczeństwo (art. 220 k.k.).

Skąd wiadomo, ile energii zużywa pracownik na danym stanowisku?

W większości przypadków to, czy pracownikowi przysługuje posiłek regeneracyjny, zależy od wydatku energetycznego na danym stanowisku pracy. Jak to  obliczyć? Pomiarów wydatku energetycznego dokonują niektóre powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczne oraz laboratoria, zajmujące się badaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy. 

Posiłek regeneracyjny – co powinien zawierać?

Posiłki w formie jednego dania gorącego powinny być wydawane w czasie regulaminowych przerw w pracy, czyli z reguły po 3-4 godzinach pracy. Ustawodawca nie określił, z jakich składników mają się składać posiłki regeneracyjne. Menu powinno jednak być tak skomponowane, by zapewniane dania zawierały około 1000 kcal, w tym:

  • 50-55% węglowodanów,
  • 30-35% tłuszczów,
  • 15% białek.

Jeżeli rodzaj wykonywanej pracy lub względy organizacyjne uniemożliwiają wydawanie pracownikowi ciepłego posiłku, można zapewnić mu korzystanie z punktów gastronomicznych albo dostarczyć składniki do samodzielnego przyrządzenia posiłku. Nie jest natomiast dopuszczalne nabywanie przez pracowników produktów we własnym zakresie i ich późniejsze rozliczenie ani wypłata ekwiwalentu pieniężnego.

Kiedy pracownikowi przysługują napoje inne niż energetyczne?

Niezależnie od obowiązku zapewnienia napojów i posiłków regeneracyjnych, każdy pracodawca musi zapewnić swoim pracownikom zdatną do picia wodę lub inne napoje w nieograniczonym zakresie. Ta konieczność nie jest zależna od panującej w miejscu pracy temperatury czy wysiłku energetycznego.

Posiłki regeneracyjne a VAT – jak to rozliczyć?

Świadczenie w postaci obowiązku zapewnienia posiłków regeneracyjnych zwolnione jest z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz stanowi koszt uzyskania przychodu pracodawcy, a posiłki i napoje profilaktycznie traktowane są jako nieodpłatne świadczenie usług. Pracodawcy przysługuje zatem prawo do odliczenia podatku z faktur dokumentujących zakup posiłków regeneracyjnych.  

Podsumowanie

Obowiązek zapewnienia pracownikom posiłku regeneracyjnego wiąże się z wysiłkiem fizycznym lub szczególnie trudnymi warunkami pracy. Jest to zależne również od wykonywania obowiązków w niskich albo wysokich temperaturach. Dodatkowo pracodawca powinien zadbać o dostęp do napojów profilaktycznych w nieograniczonej ilości. Posiłek regeneracyjny składa się z ciepłego dania, zawierającego 1000 kalorii. .W jego skład powinno wejść: 50% węglowodanów, 30% tłuszczów i 15% białek. Pracodawca może odliczyć świadczenie tego typu usługi od podatku.

 

Artykuł został przygotowany we współpracy z radcą prawnym z Kancelarii Prawa Pracy Wojewódka i Wspólnicy.
Wojewódka i Wspólnicy Kancelaria Prawna


Treść artykułu została zamieszczona jedynie w celach informacyjnych i nie stanowi ani nie może zastąpić profesjonalnej porady prawnej. Wszystkie artykuły są aktualne jedynie w dniu ich opracowania. Należy zauważyć, że tego typu informacje szybko mogą stać się nieaktualne. Nie należy podejmować jakichkolwiek działań na podstawie informacji umieszczonych na niniejszej stronie bez uprzedniego zasięgnięcia porady prawnej.

Szukasz Pracownika? Znajdziesz go na Pracuj.pl

Czytaj również

Co warto wiedzieć o pracy w szczególnych warunkach?

7 min czytania

Praca sezonowa - co należy wiedzieć?

7 min czytania

Ile wynosi dodatek pielęgnacyjny w 2022 roku?

6 min czytania