Porady

Przerwa w pracy – komu i kiedy się należy?

7 min czytania

Przepisy prawa pracy przewidują odpoczynek w pracy oraz przerwy celem zjedzenia posiłku. Część z nich jest wymagana prawnie, podczas gdy inne zależą od dobrej woli pracodawcy. Przekonaj się, ile jest przerwy w pracy według prawa.

Spis treści:

  1. Przerwa w pracy – kiedy się należy?
    1. Przerwa śniadaniowa w pracy
    2. Przerwa na lunch
    3. 5-minutowe przerwy przy pracy na komputerze
    4. Przerwa w pracy na karmienie dziecka piersią
  2. Ile przysługuje przerwy w pracy – podsumowanie

Streszczenie:

Czas przerwy w pracy przysługuje każdemu zatrudnionemu na co najmniej 6h dziennie. Oprócz przerwy na posiłek, pracownik może także zrobić sobie odpoczynek od ekranu komputera albo na nakarmienie dziecka piersią. Podczas gdy długość trwania niektórych przerw, jak tej śniadaniowej, jest ściśle określona, w przypadku przerwy na lunch określona jest tylko górna granica. Przerwa w pracy nie dłuższa niż kwadrans jest wliczona do czasu, z którego pracodawca musi się rozliczyć.

Przerwa w pracy – po ilu godzinach?

Rodzaje przerwy w pracy:

Przerwa śniadaniowa w pracy

Zgodnie z art. 134 kodeksu prawa pracownikowi, którego zmiana trwa co najmniej 6 godzin, przysługuje przerwa w pracy trwająca co najmniej 15 minut. Mają do niej prawo także pracownicy zatrudnieni na mniej niż cały etat. Jest ona wliczana do czasu pracy. Potocznie nazywa się ją przerwą śniadaniową.

Przepisy nie przewidują możliwości zastąpienia jej ekwiwalentem pieniężnym czy zrekompensowania udzieleniem przedłużonej przerwy w innym dniu.

Przerwa 15-minutowa nie powinna być wykorzystywana w godzinie rozpoczęcia lub tuż przed zakończeniem pracy. Byłoby to sprzeczne z jej celem, którym jest zapewnienie pracownikowi czasu na regenerację lub spożycie posiłku.

Przerwę należy wykorzystać w całości, nie dzieląc jej na części.

Ustawowa przerwa w pracy – prawa pracownika:

  • Jedna przerwa przysługuje niezależnie od systemu czasu pracy.
  • Przepisy nie określają, po ilu godzinach należy sobie zrobić przerwę w pracy. Zazwyczaj to pracownicy decydują, kiedy skorzystać z przerwy. Jednak z uwagi na organizację pracy, pracodawca może określić to w przepisach wewnątrzzakładowych, np. w regulaminie pracy.
  • W czasie przerwy pracownik nie powinien wykonywać pracy ani pozostawać w gotowości do wypełniania poleceń przełożonego, np. nie musi wtedy odbierać telefonów.
  • Podczas przerwy pracownik może opuścić stanowisko pracy i udać się np. do stołówki, restauracji lub do sklepu. Jedynie w szczególnych okolicznościach, gdy w grę wchodzą względy bezpieczeństwa, pracodawca może zakazać w regulaminie pracy opuszczania terenu zakładu pracy w czasie przerwy.

Przerwa na lunch

Pracodawca może wprowadzić jedną przerwę w pracy niewliczaną do czasu pracy, nieprzekraczającą 60 minut. Jest to tzw. przerwa na lunch, gdyż jej celem jest zwykle spożycie posiłku. Pracownik może również zdecydować o przeznaczeniu jej na załatwienie spraw osobistych.

Przerwa w pracy na lunch – co należy wiedzieć?

  • W tym czasie pracownik nie pozostaje do dyspozycji pracodawcy.
  • Przyznanie przerwy na lunch jest uprawnieniem pracodawcy.
  • Zapis o przerwie na lunch może się znaleźć w umowie o pracę.
  • Możliwe jest wprowadzenie krótszej przerwy (np. 45 min).
  • W przypadku przerwy dłuższej niż godzinę, pracodawca jest zobowiązany zapłacić za czas przekraczający 60 min.
  • Przepisy nie precyzują, w jakich godzinach trzeba wprowadzić przerwę. Pracodawca ma prawo wskazać, od której godziny można skorzystać z przerwy, np. od 12:00 do 14:00, bądź tylko określić długość przysługującej przerwy z zaznaczeniem, że godziny jej wykorzystania będą ustalane samodzielnie przez pracownika lub przez przełożonego.
  • Przerwa nie musi być wprowadzona o tej samej porze dla wszystkich pracowników.

Pracodawco, rekrutujesz pracowników?  Opublikuj ogłoszenie o pracę w Pracuj.pl

5-minutowe przerwy przy pracy na komputerze

Dla pracowników, którzy wykonują pracę przy monitorze przez co najmniej połowę dobowego wymiaru czasu pracy, ustawodawca wprowadził uprawnienie do 5-minutowej przerwy po każdej godzinie spędzonej przed monitorem. Przerwy te są wliczane do czasu pracy, a ich celem jest umożliwienie pracownikowi oderwania wzroku od monitora i zmiana pozycji ciała.

Według prawa 5-minutowe przerwy mają przypadać po każdych 60 minutach pracy przy monitorze. Oznacza to, że przerw tych nie można kumulować.

Pracodawca może się zwolnić z obowiązku udzielania 5-minutowych przerw, jeżeli zapewni zatrudnionemu przemienne wykonywanie różnych obowiązków. Ważne, żeby część z nich nie obciążała wzroku i była wykonywana w innej pozycji (np. 1 godzina przed komputerem, 1 godzina przy archiwizacji dokumentacji).

W przypadku kobiet w ciąży czas przed monitorem jest ograniczony do maksymalnie 8 godzin na dobę. Co więcej, po każdych 50 minutach pracy na komputerze powinna nastąpić co najmniej 10-minutowa przerwa, wliczana do czasu pracy.

Przerwa w pracy na karmienie dziecka piersią

Dodatkowa przerwa w pracy przysługuje kobietom, które karmią dziecko piersią. Ile przerwy w pracy może sobie zrobić młoda mama? Pracownice zatrudnione powyżej 6 godzin dziennie mogą sobie zrobić w tym celu dwie półgodzinne przerwy, a w przypadku karmienia piersią więcej niż jednego dziecka każda z nich wynosi 45 minut.

Pracownice zatrudnione w wymiarze od 4 do 6 godzin dziennie mają prawo tylko do jednej przerwy. Przerwy te są zaliczane do czasu pracy. Zatrudnionym na krócej niż 4 godziny dziennie prawo do przerw na karmienie piersią nie przysługuje.

Przepisy nie określają górnej granicy wieku dziecka. Na prawo do przerw na karmienie piersią nie ma wpływu częstotliwość ani pora karmienia dziecka, jak też to, że jest ono częściowo karmione mlekiem modyfikowanym.

Z przepisów prawa pracy nie wynika też obowiązek potwierdzania konieczności karmienia dziecka piersią zaświadczeniem lekarskim. Wystarczy oświadczenie pracownicy.

Na wniosek pracownicy przerwy te mogą być udzielane łącznie, a nawet użyte do wcześniejszego wyjścia z pracy.

Ile przysługuje przerwy w pracy – podsumowanie

Na ilość przerwy w pracy przysługujących pracownikowi wpływa przede wszystkim liczba przepracowanych godzin. Rodzaj umowy nie ma w tym wypadku znaczenia, odpoczynek należy się więc pracownikom zatrudnionym na umowę o pracę, a także na umowie zlecenie. Przerwę w pracy pracownik powinien wykorzystać na regenerację. Może więc odejść od swojego stanowiska, a nawet z wyłączeniem szczególnych przypadków, wyjść poza teren miejsca zatrudnienia. Długość przerwy, jak i godziny, w których pracownik powinien ją wykorzystać, mogą być zapisane w umowie o pracę lub w regulaminie firmy. Matkom karmiącym piersią przysługuje też dodatkowa przerwa w pracy na zaspokojenie potrzeb dziecka.

 

Artykuł został przygotowany we współpracy z radcą prawnym z Kancelarii Prawa Pracy Wojewódka i Wspólnicy.
Wojewódka i Wspólnicy Kancelaria Prawna


Treść artykułu została zamieszczona jedynie w celach informacyjnych i nie stanowi ani nie może zastąpić profesjonalnej porady prawnej. Wszystkie artykuły są aktualne jedynie w dniu ich opracowania. Należy zauważyć, że tego typu informacje szybko mogą stać się nieaktualne. Nie należy podejmować jakichkolwiek działań na podstawie informacji umieszczonych na niniejszej stronie bez uprzedniego zasięgnięcia porady prawnej.

Szukasz Pracownika? Znajdziesz go na Pracuj.pl

Czytaj również

Wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony - poradnik pracodawcy

7 min czytania

Zatrudnienie osoby niepełnosprawnej

7 min czytania

Diety zagraniczne – przewodnik pracodawcy

5 min czytania