Wskazówki

Wypalenie zawodowe – jak sprawdzić, czy dotyczy to Twojego pracownika?

6 min czytania

Wypalenie zawodowe hamuje pracownika i wpływa negatywnie na jego efektywność, satysfakcję ze zrealizowanych zadań, a także kontakty z kolegami oraz przełożonymi. Gdy syndrom dopiero się rozwija, można zaobserwować pewne przesłanki umożliwiające skuteczną interwencję. Jak je dostrzec i zweryfikować, czy stan wypalenia dotyczy jednego z Twoich pracowników? Sprawdź!

Z artykułu dowiesz się:

  • czym jest wypalenie zawodowe i jakie są jego objawy,
  • jak rozpoznać u pracownika wypalenie zawodowe,
  • jakie kroki podjąć, aby pomóc wypalonemu pracownikowi,
  • w jaki sposób zmniejszyć skalę zjawiska wypalenia w Twojej firmie.

Jak się objawia wypalenie zawodowe?

Choć pierwsza próba opisania stanu wypalenia miała miejsce blisko 50 lat temu, wciąż nie ustalono jednej obowiązującej definicji. Najczęściej wypalenie zawodowe opisuje się ogólnie jako fizyczne i psychiczne zmęczenie będące swoistą reakcją na stres w miejscu pracy. Wielowymiarowa koncepcja Christiny Maslach z pewnością pomoże Ci jednak lepiej zrozumieć istotę syndromu. Według niej wyróżnia się trzy składowe wypalenia:

  • emocjonalne wyczerpanie (brak energii, poczucie pustki, niemoc wobec wyśrubowanych wymagań),
  • depersonalizacja (pewnego rodzaju odczłowieczenie w kontaktach ze współpracownikami oraz usługobiorcami, apatia, obojętność),
  • obniżenie oceny własnych dokonań (deprecjonowanie osiągnięć, niechęć, spadek zaangażowania oraz satysfakcji).

Wypalenie zawodowe dotyka pracowników z każdego szczebla hierarchii oraz każdej branży. Wszędzie tam, gdzie są oni narażeni na długotrwałe oddziaływanie różnorodnych bodźców stresowych, istnieje ryzyko, że wystąpi wspomniany syndrom. Jest zatem wysoce prawdopodobne, że również w Twojej firmie pracuje ktoś, kogo dotyczy ten problem. Znajdź takiego pracownika i postaraj się mu pomóc.

Kluczowe jest, abyś jak najszybciej zdiagnozował syndrom wypalenia u swojego pracownika. Najczęstsze objawy wypalenia zawodowego:

  • wyraźny spadek zaangażowania oraz efektywności,
  • chroniczne rozdrażnienie,
  • niechęć w stosunku do współpracowników,
  • kiełkujące poczucie niekompetencji wywołujące między innymi gorszą decyzyjność, brak satysfakcji, obawy o stanowisko,
  • trudność w wyrażaniu opinii,
  • ogólny pesymizm.
Pamiętaj również, że wypalenie zawodowe mimo swojej nazwy oddziałuje na wiele aspektów życia pracownika. Wyróżnia się także objawy zdrowotne, behawioralne oraz społeczno-rodzinne.

Jak zdiagnozować wypalenie zawodowe swojego pracownika?

Sama świadomość występowania problemu to już doskonały fundament do zmierzenia się z wypaleniem zawodowym. Jeśli ją masz, objawy syndromu na pewno staną się dla Ciebie bardziej widoczne, a poziom Twojej empatii wzrośnie.

W rozpoznaniu źródła problemu u pracownika pomoże Ci baczna obserwacja. Syndrom nie pojawia się znikąd. Zwykle kształtuje się powoli, systematycznie, a każdy z pozoru błahy stresor stanowi kolejną cegiełkę. W momencie, gdy nazbiera się ich wystarczająco dużo, stan wypalenia zawodowego niejednokrotnie całkowicie przytłacza pracownika, na czym straci również Twoja firma. Objawy zaawansowanego stadium dają podstawy do skorzystania ze zwolnienia lekarskiego. Wypaleni pracownicy z bezsilności często decydują się na także na urlopy, uważając, że genezą ich problemów jest zmęczenie. Co więcej, nawet gdy podwładny pojawia się w pracy, rzadko wywiązuje się należycie ze swoich obowiązków. Wówczas nie wykorzystuje on w pełni swojego potencjału, ale także zaburza funkcjonowanie całego zespołu lub działu.

Jak pomóc wypalonemu pracownikowi?

Zauważając niepokojące sygnały ostrzegawcze, zaproś pracownika na szczerą rozmowę. Rzetelne budowanie atmosfery wzajemnego zaufania zaowocuje tym, że chętniej opowie Ci o swoich problemach, dzięki czemu będziesz w stanie pomóc je rozwiązać. Być może sam pracownik nie zdaje sobie sprawy z przyczyn jego dolegliwości oraz stanu psychicznego, a dopiero Ty uświadomisz mu ich potencjalne źródło. Pomocne okazują się przy tym narzędzia, dzięki którym zwiększa się prawdopodobieństwo postawienia trafnej diagnozy. Najczęściej sięga się po kwestionariusz Christiny Maslach (Maslach Burnout Inventory) oraz LBQ – Kwestionariusz Wypalenia Zawodowego autorstwa Massimo Santinello.

Oferując wsparcie w odpowiednim czasie, zdołacie wspólnie przywrócić dawne zaangażowanie i radość z pracy. Możesz także zasugerować wizytę u specjalisty, widząc, że problem pracownika jest na zaawansowanym poziomie. Jeśli nie zareagujesz w żaden sposób przed nadejściem punktu kulminacyjnego, spodziewaj się, że pracownik wkrótce nie będzie już członkiem Twojego zespołu. Choć doraźne reagowanie na objawy wypalenia zawodowego ma swoje zastosowanie, dużo lepiej zniwelować ewentualne przyczyny, hołdując profilaktyce.

Czy przełożony może zmniejszyć ryzyko wypalenia zawodowego?

Fragment przysięgi Hipokratesa mówi o tym, że lepiej zapobiegać, niż leczyć. Maksyma ta sprawdza się również w kontekście wypalenia zawodowego. Oczywiście nie da się od niego uchronić każdej jednostki, ale istnieje duże prawdopodobieństwo, że z powodzeniem zmniejszysz skalę tego zjawiska w swojej firmie. Czasem wystarczy jedynie włączyć do codziennej rutyny zawodowej kilka zdroworozsądkowych zachowań.

Jednym z czynników wpływających na wypalenie zawodowe jest nadmiar pracy i chroniczne poczucie niekompetencji. Zlecaj zatem zadania tak, aby umiejętności oraz osobowość podwładnego umożliwiały ich efektywną realizację. Jeśli istnieją obowiązki, które szczególnie go stresują, postaraj się zredukować ich liczbę.

Potencjalnym źródłem frustracji bywa także brak zdolności planowania. Być może Twoi pracownicy potrzebują wsparcia w tym zakresie. Gdy uda się z tym uporać, zmniejszy się częstotliwość wykonywania projektów pod presją czasu. Unikaj kontaktu z członkami zespołu poza godzinami pracy. Szanuj czas wolny swoich pracowników i pozwól im pielęgnować work-life balance.

Podsumowanie

Jak poradzić sobie z wypaleniem zawodowym pracownika? Wiesz już, jak je skutecznie rozpoznać, dzięki czemu z łatwością zidentyfikujesz pracownika Twojego zespołu, który się z nim zmaga. Pozwól mu przedstawić swój punkt widzenia podczas prywatnej, szczerej rozmowy i zaproponuj rozwiązania przynoszące korzyści dla obu stron. Jeśli zainterweniujesz w porę, Twój pracownik uniknie wizyty u specjalisty, a jego wydajność i poziom zaangażowania szybko wrócą do normy. Dzięki Twojemu zainteresowaniu problemami oraz rozterkami członków zespołu, w przyszłości skala tego niepokojącego zjawiska z pewnością będzie dużo mniejsza. Ma to znaczenie nie tylko w kontekście efektywności, ale także satysfakcji z pracy, która promieniuje na inne obszary życia pracowników.

Szukasz Pracownika? Znajdziesz go na Pracuj.pl

Czytaj również

Skuteczna komunikacja w zespole - poznaj podstawowe zasady

5 min czytania

Jak zbudować zaangażowanie pracowników i osiągnąć sukces w biznesie?

6 min czytania

Koniec okresu próbnego – jak przeprowadzić rozmowę z pracownikiem?

6 min czytania